يېقىنقى يىللاردىن بۇيان كۆچمە تېلېفونلارنىڭ ئومۇملىشىشىغا ئەگىشىپ، يانفون رادىياتسىيەسىنىڭ ئىنسان مېڭىسىگە كۆرسىتىدىغان تەسىرى ئەڭ كۆپ مۇنازىرە قىلىنىدىغان تىببىي تېمىلارنىڭ بىرىگە ئايلاندى. گەرچە نۇرغۇن كىشىلەر بۇ رادىياتسىيەنى مېڭە ئۆسمىسى ياكى باشقا نېرۋا كېسەللىكلىرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك دەپ ئەنسىرىسىمۇ، ئەمما نۆۋەتتىكى ئىلمىي تەتقىقاتلار ۋە خەلقئارالىق سەھىيە ئۆلچەملىرى بۇ مەسىلىگە تېخىمۇ ئېنىق ۋە ئېھتىياتچان چۈشەنچە بەرمەكتە. بۈگۈنكى كۈندە يانفون سىگنالىنىڭ قانداق خىزمەت قىلىدىغانلىقىنى ۋە ئۇنىڭ سالامەتلىكىمىزگە بولغان ھەقىقىي خەۋپىنى بىلىش، زامانىۋى تۇرمۇشتا توغرا قارار چىقىرىش ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.
يېڭى تىببىي تەتقىقاتلار ۋە خەلقئارالىق قاراشلار
يانفون رادىياتسىيەسىنىڭ مېڭە ساغلاملىقىغا بولغان تەسىرىنى ئېنىقلاش ئۈچۈن دۇنيا مىقياسىدا نۇرغۇنلىغان ئۇزۇن مۇددەتلىك تەتقىقاتلار ئېلىپ بېرىلماقتا. يېقىنقى يىللاردىكى ئەڭ نوپۇزلۇق تەتقىقاتلارنىڭ بىرى بولغان ئوكسفورد ئۇنىۋېرسىتېتى (Oxford University) تەرىپىدىن 2022-يىلى ئېلان قىلىنغان «بىر مىليون ئايال تەتقىقاتى» (The Million Women Study) دا، 776 مىڭدىن ئارتۇق ئايالنىڭ سالامەتلىك سانلىق مەلۇماتى 20 يىل تەكشۈرۈلگەن بولۇپ، يانفون ئىشلىتىش بىلەن مېڭە ئۆسمىسى شەكىللىنىشى ئوتتۇرىسىدا ھېچقانداق بىۋاسىتە باغلىنىش بايقالمىغان. يەنە بىر تەرەپتىن، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى قارمىقىدىكى خەلقئارالىق راك تەتقىقات ئورگىنى (IARC) 2011-يىلى يانفون رادىياتسىيەسىنى «ئىنسانلاردا راك پەيدا قىلىش ئېھتىماللىقى بولغان ئامىللار» (Group 2B) قاتارىغا كىرگۈزگەن بولسىمۇ، ئەمما بۇ تۈرگە ئايرىش ئېنىق ئىسپات بولغانلىقىدىن ئەمەس، بەلكى تېخىمۇ كۆپ كۆزىتىشكە ئېھتىياجلىق بولغانلىقى ئۈچۈن شۇنداق بېكىتىلگەن. شۇنى قەيت قىلىش كېرەككى، تالقان (talc powder) ۋە تۇزلانغان كۆكتاتلارمۇ دەل مۇشۇ خەتەر دەرىجىسىگە تەۋە دەپ قارىلىدۇ.
يانفون رادىياتسىيەسىنىڭ باشقا يوشۇرۇن تەسىرلىرى
گەرچە رادىياتسىيە بىۋاسىتە مېڭە ھۆجەيرىلىرىنى ۋەيران قىلالمىسىمۇ، ئەمما يانفوننى ھەددىدىن زىيادە كۆپ ئىشلىتىش باشقا تەرەپلەردىن مېڭە ۋە نېرۋا سىستېمىسىغا تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن. بولۇپمۇ ئۇخلاشتىن بۇرۇن يانفون ئىشلىتىش، ئېكراندىن چىققان كۆك نۇرنىڭ مېلاتونىن ھورمۇنىنىڭ ئاجرىلىپ چىقىشىنى تورمۇزلىشىغا سەۋەب بولىدۇ. بۇ ئۇيقۇسىزلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، مېڭىنىڭ ئەسلىگە كېلىش جەريانىغا دەخلى يەتكۈزىدۇ. شۇڭلاشقا، مەسىلە پەقەت سىگنالنىڭ ئۆزىدە بولماستىن، بەلكى بىزنىڭ بۇ تېخنىكىنى ئىشلىتىش ئادىتىمىز بىلەنمۇ زىچ مۇناسىۋەتلىك.
رادىياتسىيە تەسىرىنى ئازايتىشنىڭ ئەمەلىي ئۇسۇللىرى
گەرچە ھازىرقى ئىلمىي يەكۈنلەر يانفوننى بىخەتەر دەپ قارىسىمۇ، ئەمما ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىنى قوللىنىش ھەمىشە ئەقىللىق تاللاشتۇر. بولۇپمۇ كىچىك بالىلارنىڭ مېڭە سۆڭىكى نېپىز بولغاچقا، ئۇلارنى رادىياتسىيەدىن تېخىمۇ ياخشى قوغداش تەۋسىيە قىلىنىدۇ.
تۆۋەندىكى تەدبىرلەر رادىياتسىيەنىڭ مېڭىگە بولغان يوشۇرۇن تەسىرىنى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرۈشكە ياردەم بېرىدۇ:
(1) تېلېفوندا سۆزلەشكەندە يانفوننى قۇلاققا چاپلىماي، قۇلاقلىق (earphones) ياكى ئاۋاز چىقىرىش ئىقتىدارىدىن پايدىلىنىش كېرەك.
(2) سىگنال ئاجىز بولغان جايلاردا (مەسىلەن، لىفت ياكى يەر ئاستى ئۆي) تېلېفون سۆزلەشمەسلىك كېرەك، چۈنكى بۇنداق ۋاقىتتا يانفون سىگنال ئىزدەش ئۈچۈن رادىياتسىيە قۇۋۋىتىنى ئەڭ يۇقىرى چەككە كۆتۈرىدۇ.
(3) ئۇخلىغاندا يانفوننى كارىۋاتنىڭ يېنىدا ياكى ياستۇق ئاستىدا قويماي، مەلۇم ئارىلىقتا ساقلاش كېرەك.
(4) ئۇزۇن ۋاقىت سۆزلىشىش زۆرۈر بولغاندا، قىسقا ئۇچۇر يوللاش ياكى تور تېلېفونلىرىنى ئىشلىتىشنى ئالدىن ئويلىشىش زۆرۈر.
خۇلاسىلىگەندە، ھازىرقى زامان تىببىي تەتقىقاتلىرى يانفون رادىياتسىيەسىنىڭ مېڭە ئۆسمىسىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىغا دائىر قەتئىي ئىسپات تاپالمىدى. تېخنىكىنىڭ تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ، زامانىۋى تېلېفونلارنىڭ سىگنال تارقىتىش مىقدارىمۇ بارغانسېرى بىخەتەر سەۋىيەگە يەتمەكتە. شۇنداقتىمۇ، تېخنىكىنى ئەقىل بىلەن ئىشلىتىش، ئېھتىياتچان بولۇش ۋە ساغلام تۇرمۇش ئادىتىنى ساقلاش بىزنىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك ساغلاملىقىمىزنىڭ كاپالىتىدۇر.
dohturlar.com
